PDR Ders Notları BİREYİ TANIMA TEKNİKLERİ

[.ELİF.]

BİREYİ TANIMA TEKNİKLERİ (1)


Rehberlik; bireyin kendisini tanıması ve çevre olanaklarını en iyi kullanabilmesinde bireye yapılan sistemli yardım süreci olarak tanımlanmaktadır.

Öğrencilere ilgi ve yeteneklerine uygun eğitsel programlar ve meslekler seçmelerinde, başarısızlık, ilgisizlik ve sosyal uyumsuzluk vb. sorunlarının çözümlenmesinde yardımcı olmak; onların zayıf ve güçlü yönlerinin, ilgi tutum ve değer yargılarının, yetiştikleri çevrenin geliştirici ve engelleyici etkilerinin ayrıntılı olarak bilinmesine bağlıdır.

ÖĞRENCİYİ TANIMA NEDİR ?

Öğrenciyi tanımak demek onun boyunu, ağırlığını, nasıl giyindiğini, saç rengini, yüzünü vb. özelliklerini bilmek tam doğru olarak anlatabilmektir.

Bunların yanında en önemlisi; neleri yapabilir, yaptıklarını ne kadar zamanda ne kadar iyi yapabilir, güç durumlarla karşılaştığında bunları nasıl karşılar ve nasıl çözer gibi öğrencilerle ilgili bu tür özelliklerin de bilinmesi gerekir.

Eğer öğrenciyi tanımak, onlar için en iyisini yapmak, onları en iyi şekilde geleceğe hazırlamak istiyorsak öğrencilerimizi her yönüyle tanımamız gerekir.


ÖĞRENCİYİ TANIMA ÇALIŞMALARINDA ELE ALINMASI GEREKEN KONULAR

1- Öğrencinin Ailesinin Ekonomik Durumu,
2- Öğrenci-Aile İlişkileri,
3- Bedensel Gelişimi ve Sağlığı,
4- Zihinsel ve Dilsel Gelişimi,
5- Duygusal ve Toplumsal Gelişimi,
6- Okul Eğitimi ve Başarı Durumu,
7- Okul Dışı Etkinliklere Katılımı,
8- Öğrencinin İlgileri ve Yetenekleri,
9- Geleceğe Yönelik Planları ve Mesleki Eğilimleri,

Yukarıda sayılan maddelerden öğrencilerin tanınması gereken yönlerini kısaca şöyle açıklayabiliriz.


1- SAĞLIK :

Öğrencilerin yakından bilinmesi gereken özelliklerinden birisi bedensel gelişimi ve beden sağlığının bilinmesidir. Beden sağlığı okul başarısını etkileyen önemli bir faktördür ve kişilik gelişiminin de önemli belirleyicilerindendir.

Bu nedenle ilköğretim çağında öğrencinin her yıl boyu ve ağırlığı ölçülmeli, görme, işitme, konuşma bozukluğu, görünür beden sakatlığı olup olmadığı, önceden geçirdiği hastalıklar saptanmalı, her yıl en az bir kez sağlık kontrolünden geçirilmelidir.
2- YETENEKLER :

Yetenek; kalıtımla gelen gizil güçlerin eğitim ve çevrenin etkisiyle geliştirilmiş kısmını ifade eder. Öğrencinin eğitimdeki başarısını önceden kestirmek için, eğitimin gerektirdiği yeteneklere ne ölçüde sahip olduğunu bilmemiz gerekir.

Öğrenciye eğitim dalını ve mesleğini seçmesinde yardımcı olmak için, onun genel ve özel yetenekler yönünden durumunu, zayıf ve güçlü olduğu yönlerini bilmemiz gerekmektedir.


3- İLGİLER :

Kişinin her hangi bir baskı altında kalmadan ya da kendisine ödül de vaat edilmediği halde bir takım faaliyetlere girişiyor ve bundan doyum sağlıyorsa bu kimsenin o tür faaliyetlere karşı ilgisi var demektir.

Bir öğrencinin ilgi duyduğu ders, etkinlik,meslek vb. bakarak öğrenci hakkında bilgi elde edilebilir. Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine uygun bir program izleyip yine ilgi ve yeteneklerine uygun bir mesleğe yönelmelerine yardımcı olabilmek için öğrencilerin ilgilerinin bilinmesi gerekir.

Bunun yanında kişinin ilgilerinin sürekli olabilmesi için yetenekle desteklenmesi gerekir. Yetenekle desteklenmeyen ilgi, belli bir süre sonra söner.


4- BAŞARI :

Yapılan araştırmalar, geçmiş başarının gelecekteki başarıyı önceden kestirmede önemli bir etken olduğunu göstermektedir.

Müfredat programlarında dersler aşamalı bir düzen içinde verildiğinden öğrencinin bir konu alanındaki başarısı, bir önceki konunun öğrenilmesinde gösterdiği başarıya bağlıdır.


5- KİŞİLİK :

Bireyin kişiliği birçok özelliklerin bir araya gelmesiyle oluşur. Beden yapısı, mizacı, ilgileri, psikolojik ihtiyaçları, yetenekleri, alışkanlıkları, tutumları kişiliği oluşturan ögelerden bazılarıdır. Kişiyle ilgili bunların hepsinin bilinmesine imkan yoktur.

Ancak; liderlik, bağımsız davranabilme, duygusal kararlılık, başkalarıyla işbirliği yapabilme gibi özellikler yönünden ne durumda olduğunu bilmek, öğrencinin okula uyumunu, öğretmen ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerini anlamamız için gereklidir.




6- BENLİK TASARIMI :

Benlik; bireyin kendisini nasıl gördüğüdür. İnsan çevresine kendi algılama biçimine göre tepkide bulunur. Kişinin davranışları, onun kendi hakkındaki değerlendirmelerine göre yön alır.

Bireyin tutum ve davranışlarını, uzun ve kısa vadeli planlarını, hayat hedeflerini anlamak ve değerlendirebilmek için onun kendisi hakkındaki değerlendirmelerini yakından bilmek gerekir.

7- ÇEVRE :

Kişinin bilinmesi gereken yönlerinden birisi de onun yaşadığı çevrenin özelliklerinin bilinmesidir.

Ailenin ekonomik ve kültürel düzeyi çocuğun ilgilerini, okula ve eğitime karşı tutumunu dolayısıyla okuldaki başarısını ve uyumunu etkileyen önemli faktörlerdir. Kardeş sayısı, ilk veya son çocuk olma, tek çocuk olma çocuğun kişilik gelişimini etkiler.

Bu nedenle, çocuğun aile çevresi hakkında bilgi edinilmesi, hayatının önemli bir kısmını nasıl bir çevrede geçirdiği ve halen nasıl bir çevrede yaşamakta olduğu hakkında bilgi edinilmesi gerekir.

ÖĞRENCİ TANIMA TEKNİKLERİNİN UYGULANMASINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR :

r6; Bireyi tanıma tekniklerinin uygulanmasından amaç, bireyin kendisini tanımasına yardımcı olmaktır. Teknikler bu amacı gerçekleştirmeye yönelik bir araç olarak kullanılmalıdır.

r6; Geçerliği ve güvenirliği ne kadar yüksek olursa olsun tek bir ölçme aracı bireyi tanımada yeterli değildir. Değişik tekniklerle elde edilen bilgiler birey hakkında daha ayrıntılı bilgi verir.

r6; İdeal olan bireyi her yönüyle tanımaktır. Bireyi tanıma çabaları bu ideale yaklaşmaya yönelik olmalıdır.

r6; Bireyi tanıma tekniklerini bir bütün olarak uygulayıp yorumlamak, farklı zamanlarda uygulayıp yorumlamaktan daha yararlıdır.

r6; Geçerliği ve güvenirliği ne kadar yüksek olursa olsun birey hakkında mevcut bilgilerimize yeni bilgiler katmayacak tekniklerin kullanılmasından kaçınılmalıdır.

r6; Sonuçları kullanılmayan, bireyin kendini daha gerçekçi ve doğru olarak tanımasına yardım amacıyla sonuçları bireyle paylaşılmayan hiçbir teknik kullanılmamalıdır. Uygulanan her tekniğin sonuçları öğrencilerle paylaşılmalı, problemlerine çözüm yolları aranmalıdır.


ÖĞRENCİ TANIMA TEKNİKLERİ


A- ÖLÇMEYE DAYALI TEKNİKLER :

1- YETENEK TESTLERİ :

Bireylerin zihinsel ya da akademik yetenekleri hakkında bilgi toplamak amacıyla hazırlanmış araçlardır. Bu testler belli yaş grupları için değişik biçimlerde hazırlanmış standart testlerdir. Yetenek testleri bir kimsenin eğitimden ne derece yararlanabileceği hakkında yordama yapmayı kolaylaştırır.

a) Genel Yetenek Testleri :

Belirli düzeylerde genel zihin yeteneklerini ölçer. Genel yetenek testleri kişinin eğitimden ne derece yararlanabileceği hakkında yordama yapmayı kolaylaştırır. Sayı, sözcük, şekil gibi sembollerle ifade edilen kavramların öğrenilmesini ve bu kavramlarla akıl yürütülmesini gerektiren kısmına r0;Akademik Genel Yetenekr1;denir.
Zeka testleri, genel yetenek testleri içerisinde yer alan testlerdir.

b) Özel Yetenek Testleri :

Müzik, resim ve sanat dallarında bireyin sahip olduğu özel zihin yeteneklerini ölçer.

c) Farklı Yetenek Testleri :

Dil yeteneği, soyut kavrama yeteneği, mekanik kavrama yeteneği gibi farklı zihin yeteneklerini ölçer.


2- KİŞİLİK TESTLERİ :

Genel olarak kişilik testleri, yansıtıcı türden olup kişisel yoruma açıktır. Kişilik testleri, çok çeşitli şekillerde hazırlanmış, yapıları ve kullanış amaçları birbirinden farklılık gösteren psikolojik ölçme araçlarıdır.

Bireyin psikolojik ihtiyaç ve değerlerini normal ve normal olmayan kişilik özelliklerini ölçen araçlardır.

a) Projektif Kişilik Testleri :

Açık seçik olmayan uyarıcılara karşı bireylerin gösterdiği kişisel ve subjektif tepkilere dayanan yöntemlerdir. Kişiliğin iç yapısına yansıtan ve kişiliği ortaya çıkarmaya çalışan bir tekniktir.

Projektif testlerde uyarıcı olarak resimlerden, mürekkep lekelerinden, tamamlanmamış cümlelerden yararlanılmaktadır.


r6; Roschach Mürekkep Lekesi Testi : Anlamsız mürekkep lekelerinden oluşan kartlar yöntemiyle uygulanır. Ruh hastalıklarının teşhisinde kullanılmaktadır. Uygulamak için özel bir eğitim gerekmektedir. Bireyleri normal ve anormal olarak ayırt etmede bu algısal özelliklerin önemli olduğu gözlenmiştir.

r6; Tematik Algı Testi (T.A.T.) : 30 tane resim kartından oluşmaktadır. Resimler kişide düşünmeyi canlandırabileceği, kişiler arası ilişkileri kendine özgü biçimde algılayabileceği içerikte hazırlanmıştır. Resimler hayal gücünü harekete geçirebilecek şekilde silik, kapalı ve sembolik olarak hazırlanmıştır. Bu test çocuklar, gençler ve yetişkinlerin komplekslerini, heyecanlarını, duygularını ve önemli ihtiyaçlarını açığa çıkarmak için uygulanmaktadır.

r6; Psikanalitik Hikayeler Testi : Denekler tarafından tamamlanacak on küçük hikayeden oluşan projektif bir testtir. Kompleksin, hastalığın saptanması amacıyla daha çok çocuklara uygulanmaktadır.

r6; Bier Cümle Tamamlama Testi : Test bireyin tavır ve duygularını yansıtır. Tamamlanmamış cümlelerden oluşan projektif bir testtir.


b) Kişilik Envanterleri :

Bireylerin psikolojik ihtiyaç ve değerlerini ortaya çıkarmaya yarayan ölçme araçlarıdır.

r6; Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri: Psikiyatri hastalarının tanısında ve patolojik hastalık gruplarına göre vakr17;aların sınıflandırılmasında kullanılır. Bireylerin kişisel ve sosyal uyum düzeylerini, ruh sağlığı yönünden normal ve normal olmayan yönlerini belirleme amacıyla kullanılır. 16 yaşın üzerindeki normal zeka seviyesine sahip kişilere uygulanmaktadır.

r6; Edwards Kişisel Tercih Envanteri : İnsan gereksinimlerini ölçmeyi amaçlar. Bireyin mesleğe yönelme sorunlarını belirlemede, meslek seçiminde bireyin ihtiyaçlarının bilincine varmasına ve kararlarında ihtiyaçlarını dikkate almasında kullanılır. Bunun yanında çeşitli mesleklerde çalışan insanların psikolojik ihtiyaçlarının belirlemede kullanılır.

r6; Hacettepe Kişilik Envanteri : Bireylerin kişisel sosyal uyum düzeylerini ölçmek, klinik ve normal vakr17;aları teşhis etmek ve ruh sağlığı taramaları yapmak amacıyla kullanılır.

r6; Beck Depresyon Ölçeği : Bireylerin depresif belirti ve tutumunun değerlendirilmesini içerir. Depresyonun şiddetiyle ilgili bilgi verir.




c) İlgi Envanterleri :

Bireylerin hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları yönlerini daha iyi tanıyarak, ileride doyum sağlayacağı alanları seçmelerine yardımcı ölçme araçlarıdır.

r6; Kuder İlgi Alanları Tercih Envanteri : Bireyin meslek ilgilerini saptamak amacıyla kullanılır.

r6; Kendini Değerlendirme Envanteri : Meslek ve program seçimi sorunu ile karşılaşan öğrencilere uygulanır. Öğrencilerin ilgileri, yetenekleri, meslek değerleri ile ilgili sağlıklı kararlar verebilmelerine yardımcı olmak amacıyla uygulanır.

r6; Mesleki Yönelim Envanteri : Bireyin çeşitli iş ve mesleklere olan ilgi ve isteklerini ortaya koymaktadır.


d) Uyum Envanteri :

Bireyin uyum düzeyini belirlemek amacıyla kullanılır.

r6; Bell Uyum Envanteri :



3- BAŞARI TESTLERİ :

r6; Standart Başarı Testleri : Öğrencilerin içinde bulundukları özel koşulları dikkate almayan ve genel olarak kullanılan testlerdir.

r6; Öğretmen Yapımı Başarı Testleri : Belli bir ünite ya da konu alanını esas alan sınıf için hazırlanan ve öğretmen tarafından öğrencilerin konu ile ilgili ne bildikleri ölçen testlerdir.

















B- ÖĞRENCİNİN ANLATTIKLARINA DAYALI TEKNİKLER :


1- GÖRÜŞME :

Danışanla danışman arasında amaçlı ve planlı, kendine özgü kuralları olan bir konuşmadır. Bilgi toplama, bireyin sorununu teşhis ve iyileştirmede etken bir tekniktir. Konuşmalar görüşmeden sonra hemen kayıt edilmelidir. Daha sonra kayıt formuna görüşmenin özeti ve gözlenen önemli davranışlar kayıt edilir.

Görüşmenin Amacı :

r6; Öğrenciye problemini kendi ifadesiyle ortaya koymasına yardımcı olmak.
r6; Gerekli bilgileri öğrenciye vermek.
r6; Öğrencinin kendi imkanlarını daha iyi anlamasına yardımcı olmak.
r6; Problemin çözümü için gerekli iç görüyü kazanmasına yardımcı olmak.
r6; Gerginlikten kurtulmasını ve duygularını olumlu yönde değiştirmesini sağlamak.


Görüşmenin Aşamaları :

a) Hazırlık Safhası :

r6; Görüşmenin amacı tespit edilmeli,
r6; Okulda öğrenciler için toplu kayıt tutuluyorsa öğrenci hakkında ön bilgi sahibi olunmalı,
r6; Görüşmede neler sorulacağı önceden tespit edilmeli,
r6; Uygun bir görüşme yeri hazırlanmalı,
r6; Görüşmenin zamanı önceden tespit edilmeli ve öğrenciye bildirilmelidir.

b) Görüşme Safhası :

r6; Öğrenci güler yüzle karşılanmalı,
r6; Öğrencinin kendini rahat ve güven içinde hissetmesi için gerekli ortam sağlanmalı,
r6; Öğrencinin hal ve hatırı sorulmalı,
r6; Daha çok öğrenci konuşturulmaya çalışılmalı, öğrencinin sözü kesilmemeli,
r6; Danışman görüşmeyi öğrenciye nasihat etmek için çıkmış bir fırsat olarak değerlendirmemeli,
r6; Konuyla ilgili olmayan sorular sorulmamalı,
r6; Konuşmanın sonunda kısa bir özet yapılmalıdır.

c) Görüşme Sonrası :

r6; Görüşmede konuşulanlar sır olarak saklanmalı,
r6; Görüşmede öğrenilen gerçekler objektif olarak yazılmalı,
r6; Tutulan kayıtlara bir yorum yapılmalı tutulacak yol ve tavsiyeler belirtilmeli,


GÖRÜŞME FORMU

Görüşülenin Adı Soyadı :...
Görüşme Tarihi :...
Görüşme Saati :...
Görüşülenin Doğum Yeri ve Yılı :...
Öğrenim Durumu :...
Adresi :...
...
Geliş Nedeni :...
...
Kim ya da Hangi Kurumca Gönderildiği :...
Baba Adı, Yaşı, Öz mü, Üvey mi? :...
...
Babasının Öğrenim Durumu :...
Babasının İşi ve Adresi :...
...
Anne Babanın Akrabalık Derecesi :...
Kardeş Sayısı, Kardeşlerinin Yaşı :...
...
Ailede Bulunan Başka Kişiler :...
Görüşmenin Özeti :...
......
Görüşmenin Çözümlenmesi (Analizi) :...
....
Bulgular :...
.... Karar :...
..
Gelecek Görüşme İçin Geçici
Plan ve Görüşme Tarihi :...
..


Görüşenin Adı, Soyadı
Ünvanı ve İmzası
....



2- ÖĞRENCİ TANIMA FİŞİ :

Öğrenci hakkında bilgi toplamak ve toplanan bilgilerin kalıcı olmasını sağlamak için kullanılır. Öğrenci tanıma fişinde; öğrencinin derslerinde aldığı notlar, devam durumu, sağlık durumu, sosyal durumu, ekonomik durumu, psikolojik durumu vb. açıklamalar bulunur.


3- OTOBİYOGRAFİ :

Bireyin kendi hayatını kendisinin anlatmasına dayanan bir tekniktir. Bu yolla toplanacak bilgiler anket, görüşme ve gözlem gibi yöntemlerle elde etmek mümkün değildir. Çoğu zaman kişi görüşmede söyleyebileceklerinden daha fazlasını yazabilmektedir.

Otobiyografiler iki şekilde yazdırılabilir. Sınırlı Otobiyografiler, Serbest Otobiyografiler.

Sınırlı Otobiyografiler; belli bazı konular verilerek öğrencinin bu konular çerçevesinde yazması istenir. (Sağlık geçmişi, aile geçmişi, gelecekle ilgili planları vb.)
Serbest otobiyografilerde ise öğrenciden hayat hikayesini yazması istenir.

Otobiyografi ile elde edilen bilgilerin güvenirliği ve geçerliği, yazının hangi şartlar altında yazıldığına ve öğrencinin yazdığı andaki psikolojisine bağlı olacaktır.

* Otobiyografi yoluyla elde edilen bilgilerin geçerliğini ve güvenirliğini artırmak için;

r6; Öğrencilere toplanan bilgilerin gizli kalacağını söylemek,
r6; Öğrencileri otobiyografi yazdırmaya heveslendirmek,
r6; Öğrenciye istediğinde otobiyografide belirtilen her hangi bir problemi için serbestçe görüşme imkanı ve fırsatı hazırlamak,
r6; Öğrenciye yeteri kadar zaman vermek,
r6; Otobiyografi öğrenci okula alışana kadar yazdırılmamalıdır.


* Otobiyografilerin Değerlendirilmesi ve Yorumlanmasında Dikkat Edilecek Noktalar :

r6; Yazılı metin nasıl bir izlenim uyandırıyor,
r6; Bireyin geçmişi hakkındaki bilgilere göre otobiyografisinde yer vermediği önemli yaşantılar ve kişiler var mı?
r6; Otobiyografi ne kadar uzunluktadır,
r6; Yazı nasıl düzenlenmiştir? Olaylar kronolojik mi yoksa dağınık mı anlatılmıştır?
r6; Anlatım düzeyi nasıldır? Gelişimini derinliğine mi, yüzeysel mi anlatılmıştır?
r6; Yazıda tutarsızlıklar, kasıtlı yanıltmalar var mı?



4- İSTEK LİSTESİ :

Çocuk ya da gencin doyurulmamış ihtiyaçlarını, açığa vuramadığı duygularını, umut ve beklentilerini ortaya çıkarmak amacıyla düzenlenen sorulardan oluşmaktadır. Bu sorular daha çok düşsel durumlar içermektedir. Örneğin, r0;İstediğiniz kadar paranız olsaydı ne yapardınız?, r0;Her türlü imkanlarınız olsaydı hangi mesleğe girmek isterdiniz?r1; sorulardan oluşmaktadır.

İstek listesi aynı zamanda tamamlanmamış cümlelerden de oluşturulabilmektedir.

İstek Listesi, ister soru cümleleriyle, ister tamamlanmamış cümlelerden oluşmuş olsun öğrencinin kendi istekleri doğrultusunda cevaplandırılması beklenir. Onun için liste bir güven ortamı hazırlandıktan sonra öğrencilere doldurtulmalıdır.

Soruları vermek kadar, cevapların incelenip tahlil edilmesi de önemlidir. Kişi belirttiği dilek ve istekleri üzerinde etraflıca konuşmak isteyebilir. Kişiyle danışma yapılarak, kişinin kendisini daha iyi anlamasına, iç görü kazanmasına yardımcı olunmuş olacaktır. Tekniğin kullanılmasındaki asıl amaç ta budur.


İSTEK LİSTESİ

Öğrencinin

Adı ve Soyadı :..
Sınıfı :..
Numarası :..

Sevgili Öğrencimiz;

Aşağıda sizden yanıtlamanız istenilen üç soru bulunmaktadır. Bu sorularla ilgili düşüncelerinizi her sorunun altında boş bırakılan yerlere yazınız.

Bu soruların okul çalışmalarınızla hiçbir ilgisi yoktur. Bu bir sınav değildir. Amaç sizi daha iyi tanımak ve size kendinizi tanıtmaktır. Yanıtlarınız gizli tutulacaktır. Soruları lütfen içtenlikle yanıtlayınız.
Teşekkür ederiz.

1- İstediğiniz kadar paranız olsaydı ne yarardınız?
..

2- Her türlü olanaklarınız bulunsa, hangi mesleğe girmek isterdiniz?
..

3- Masallardaki gibi bir peri r0;Dile benden ne dilersenr1; deseydi, en önemli üç dileğiniz ne olurdu?
..
gibi sorular sorulabilir.

İSTEK LİSTESİ



Sevgili Öğrencimiz;

Bu liste, sizin istek ve yakınmalarınızı öğrenmek amacıyla size verilmektedir. Aşağıdaki eksik cümleleri, istekleriniz doğrultusunda tamamlayınız. Yanıtlarınız gizli tutulacaktır.

Cümleleri ilk aklınıza geldiği şekilde yanıtlayınız.

Teşekkür ederiz.


Annem....

Babam....

Kardeşim......

Sınıfım....

Arkadaşlarım.......

Yakın Arkadaşım.......

Derslerim......

Okulum...

Öğretmenlerim.....

Okul Müdürüm....

Sınavlar..

Günlerim......

Yukarıdaki isteklerimden başka bir de şunları belirtebilirim :.......

..

..

..




5- ZAMAN ÇİZELGESİ :


Zekası ve şartları müsait pek çok öğrencinin derslerinde başarısız oldukları sık görülen bir durumdur. Bu başarısızlık, bir çok hallerde öğrencinin zamanını iyi kullanamamasından ileri gelmektedir.

Zaman Çizelgesi, -en basit şekliyle- öğrencinin sabahtan yatıncaya kadar giriştiği faaliyetleri çeşitleri ve süresiyle çizelge üzerine kaydetmesidir. Çizelgede her faaliyet hakkında öğrencinin duygu ve düşüncelerini yazacağı bir yerde bulunmaktadır. Bu kısım öğrencinin ilgi ve tavırlarını keşfetmede çok işe yarar. Her çizelge bir günü temsil eder.

Bu çizelgede, her günün sonunda faaliyetler türlerine göre gruplandırılarak ve her birinin tüm gün içinde ne oranda bir yer tuttuğunun kaydedileceği bir bölüm de bulunmaktadır.

Her günün sonunda öğrenci o gün giriştiği faaliyet çeşitlerini gruplandırır. Çizelgenin sonundaki özet kısmına bu faaliyet gruplarını kaydeder. Her bir grubun aldığı toplam zamanı faaliyet türünün sonuna yazar. O günkü bütün faaliyetlerin toplam zamanı içinde her bir grubun aldığı zaman oranı yüzde (%) olarak bulunup yanındaki sütuna yazılır. Böylece öğrenci o gün hangi tür faaliyete ne oranda zaman sarf etmiş olduğunu görür. Zamanı etkili kullanıp kullanmadığı hakkında kendince bir değerlendirme yapar.

Zaman çizelgesi, bireyin zamanını nasıl kullandığını, ders çalışmaya ne kadar zaman ayırdığı, bireyin boş zamanını ve hobileri, sosyal faaliyetleri, mesleki eğilimleri ve faaliyetleri, beden ve ruh sağlığı hakkında bilgi verir. Aynı zamanda öğrenciyi r0;zamanı iyi ayarlama ve kullanmar1; hususunda bilinçlendirir.






















ZAMAN ÇİZELGESİ



ADI :.......

SOYADI :....... SINIFI :...... TARİH.....

SÜRE FAALİYET BU FAALİYET HAKKINDA DUYGU VE DÜŞÜNCELER













FAALİYETİN ÇEŞİDİ ALDIĞI ZAMAN
%r17; Sİ FAALİYETİN ÇEŞİDİ ALDIĞI ZAMAN
%r17; Sİ








6- PROBLEM TARAMA LİSTESİ :

Öğrencilerin sağlık, okul, öğretmen, ders, aile, toplumsal ilişkiler, kız-erkek arkadaşlığı, mesleki gelecek ve kişiliklerine ilişkin problemlerini kendi görüşleriyle ortaya çıkarmak ve bu problemlerin giderilmesi için çözüm yollarını belirlemek amacıyla uygulanır.

Problem tarama sonucunda elde edilen verilerin güvenirliği, her öğrencinin problemlerini içtenlikle işaretlemiş olmasına bağlıdır.

Bunu sağlamak için okulun problemleri saptanmak amaçlandığında öğrencilere isim yazdırmadan problemleri belirtmeleri istenebilir. Öğrencilerin kendileriyle ilgili problemler tespit edilmeye çalışıldığında ise isim yazdırmak ve öğrencilerin belirttikleri problemlerine ilişkin onlarla psikolojik danışma yapmak ve problemlerinin çözümüne yardımcı olmak gerekir.

Problem Tarama Listesi 7 alt bölümden oluşmaktadır.

1. Bölüm : Sağlık ve bedenle ilgili sorulardan,
2. Bölüm : Okul ve derslerle ilgili sorulardan,
3. Bölüm : Ev ve aile yaşamı ile ilgili sorulardan,
4. Bölüm : Arkadaş ilişkileri ve toplumla ilgili sorulardan,
5. Bölüm : Karşı cinsle ilgili sorulardan,
6. Bölüm : Para, meslek ve gelecekle ilgili sorulardan,
7. Bölüm : Kişilikle ilgili sorulardan oluşmaktadır.



UYGULAMA VE DEĞERLENDİRME :

Öğrencilere Problem Tarama Listesi dağıtılır ve kendilerinde gördükleri problemleri ya liste üzerine veya ayrıca verilebilecek cevap kağıtlarına işaretlemeleri istenir.
Değerlendirme işleminde çizelgedeki dikey toplamlar sınıf genelinin problemleri, yatay toplamlar ise kişinin problemlerini göstermektedir.

Belirtilen Problemler ;

0 r11; 10 arası ise az,
11 r11; 21 arası ise biraz,
22 r11; 32 arası ise orta,
33 r11; 43 arası ise çok,
44 r11; 53 arası ise çok fazla problemli demektir.

Bir öğrencinin işaretlediği problem olabilecek nedenlerin toplamı 22 r11; 32 ve yukarısı ise o öğrenciye problemleri doğrultusunda rehberlik yapılabilir. Sınıftaki problemli öğrencilere de işaretledikleri nedenler doğrultusunda rehberlik yapılabilir.


PROBLEM TARAMA LİSTESİ


I. 100 Sağlık ve Bedenle İlgili Olanlar :

1- Gözlerimden rahatsızım. ( )
2- Kulaklarımdan rahatsızım. ( )
3- Boğazım ağrıyor, bademciklerim rahatsız. ( )
4- Sık sık grip ve nezle oluyorum. ( )
5- Sık sık başım ağrıyor. ( )
6- Göğsüm ağrıyor. ( )
7- Midem ağrıyor ve bulanıyor. ( )
8- Karnım ağrıyor. ( )
9- Böbreklerim ağrıyor. ( )
10- Fıtığım var. ( )
11- Kalbim çarpıyor. ( )
12- Başım dönüyor, baygınlık geçiriyorum. ( )
13- Dişlerimden rahatsızım. ( )
14- romatizmam var. ( )
15- Çok terliyorum. ( )
16- İştahsızım. ( )
17- Çok zayıfım. ( )
18- Çok şişmanım. ( )
19- Saçlarım dökülüyor. ( )
20- Yüzümde sivilceler var. ( )
21- Yüzümde kıllar var. ( )
22- Boyum çok uzun. ( )
23- Boyum çok kısa. ( )
24- Bacaklarım çarpık. ( )
25- Çok üşüyorum. ( )
26- İyi beslenemiyorum. ( )


II. 200 Okul ve Derslerle İlgili Olanlar :

1- Okulumuz temiz değil. ( )
2- Okulumuz çok gürültülü. ( )
3- Okulumuz iyi ısınmıyor. ( )
4- Sınıfımız çok kalabalık, sıkışık oturuyoruz. ( )
5- Yeteri kadar ders aracımız yok. ( )
6- Atölye, laboratuar, spor salonu ve kitaplığımız yok. ( )
7- Okulda eşyalarımız çalınıyor. ( )
8- Okulda disiplin zayıf. ( )
9- Okulda disiplin yok ( )
10- Okulda giyinmemize fazla karışıyorlar. ( )
11- Saçlarımız kısa kestiriliyor. ( )
12- Okulda verilen cezalardan korkuyorum. ( )
13- Türkçer17;yi başaramıyorum. ( )
14- Matematik dersini başaramıyorum. ( )
15- Yabancı dili başaramıyorum. ( )
16- Sosyal bilgileri başaramıyorum. ( )
17- Fen bilgisini başaramıyorum. ( )
18- Dersler ağır geliyor. ( )
19- Bir günde birkaç sınava giriyoruz. ( )
20- Ders kitaplarını anlamıyorum. ( )
21- Bazı dersleri gereksiz buluyorum. ( )
22- Derslerin çoğunu gereksiz buluyorum. ( )
23- Defter tutmayı ve ödev yapmayı sevmiyorum. ( )
24- Bazı öğretmenler bizi anlayışla karşılamıyorlar. ( )
25- Bazı öğretmenler onur kırıcı davranıyorlar. ( )
26- Bazı öğretmenlerin dersle ilgili olmayan konuşmalarını hoş
karşılamıyorum. ( )
27- Öğrenciler arasında ayırımcılık yapılıyor. ( )
28- Bazı öğretmenler haksız not veriyor. ( )
29- Bazı öğretmenler yazılıları okumadan not veriyor. ( )
30- Sözlüye kalkınca fazla heyecanlanıyorum. ( )
31- Yazılılarda fazla heyecanlanıyorum. ( )
32- okul idaresi problemimizle fazla ilgilenmiyor. ( )
33- İstediğim eğitsel kola giremiyorum. ( )
34- Okul idaresinin mektuplarımızı okumasını istemiyorum. ( )
35- Evimiz okula çok uzak. ( )


III. 300 Ev ve Aile Yaşamı İle İlgili Olanlar :

1- Annem beni sevmiyor. ( )
2- Babam beni sevmiyor. ( )
3- Ailemin fazla baskısı beni sıkıyor. ( )
4- Annemle anlaşamıyorum. ( )
5- Babamla anlaşamıyorum. ( )
6- Ailemin bana güveni yok. ( )
7- Ailemi fazla anlayışsız buluyorum. ( )
8- Ailem hiçbir konuda fikrimi almıyor. ( )
9- Ailem davranış ve giyimime karışıyor. ( )
10- Ailem spor yapmama izin vermiyor. ( )
11-Ailem roman okumama izin vermiyor. ( )
12- Ailem bana harçlık vermiyor. ( )
13- Ailem bana iş yaptırıyor. ( )
14- Evde en küçük ben olduğum için her işi bana yaptırıyorlar. ( )
15- Evde istediğim huzuru bulamıyorum. ( )
16- Ders çalışmama yardım eden yok. ( )
17- Ailem kardeşler arasında ayırım yapıyor. ( )
18- Kardeşimle geçinemiyorum. ( )
19- Kardeşlerim beni sevmiyor. ( )
20- Kardeşlerim ders çalışmama engel oluyor. ( )
21-Tek çocuk olduğuma üzülüyorum ( )
22- Annem beni dövüyor. ( )
23- Babam beni dövüyor. ( )
24- Annemle babam sık sık kavga ediyorlar. ( )
25- Babamın içki içmesine üzülüyorum
26- Annemle babamın ayrı olmasına üzülüyorum. ( )
27- Ailemden uzak olduğum için onları çok özlüyorum ( )
28- Annem yok ( )
29- Babam yok ( )
30- Annem üvey ( )
31- Babam üvey ( )
32- Kardeşlerim üvey ( )
33- Arkadaşlarımın evinde kalıyorum.Evdekilerle geçinemiyorum ( )
34- Babamın mesleğinden utanıyorum ( )
35- Evimizin eşyaları iyi olmadığından arkadaşlarımı eve getiremiyorum ( )
36- Evimiz çok dar, ders çalışmak için ayrı oda yok ( )
37- Evimizin elektrik ve suyu yok ( )
38- Ailem yoksul ( )
39- Maddi sıkıntı yüzünden dışarıda çalışıyorum ( )
40- Ailemiz çok kalabalık ( )


IV. 400 Arkadaşlık İlişkileri ve Toplumla İlgili Olanlar :

1- Herkesle rahat ilişki kuramıyorum. ( )
2- Ailem başkalarıyla ilişki kurmama izin vermiyor. ( )
3- Okul arkadaşlarımla iyi geçinemiyorum ( )
4- Mahalle arkadaşlarımla iyi geçinemiyorum. ( )
5- Arkadaşım olmadığına üzülüyorum. ( )
6- Bazı arkadaşlarımın benimle alay etmelerine üzülüyorum. ( )
7- Bazı arkadaşlarım kendilerini çok büyük görüyorlar. ( )
8- Bazı arkadaşlarımın kötü hareketlerine üzülüyorum. ( )
9- Bazı arkadaşlar ahlakımı bozuyor. ( )
10- İyi ahlaklı bir arkadaş bulamıyorum. ( )
11- Kimseyle samimi olmak istemiyorum. ( )
12- Öğretmenlerimle rahat konuşamıyorum. ( )

[.ELİF.]

V. 500 Karşı Cinsle İlgili Olanlar :

1- Karşı cinsten arkadaşım olmasını istiyorum. ( )
2- Flört anlamında ilişki kurmak istiyorum. ( )
3- Karşı cins arkadaşla sinemaya gitmek istiyorum. ( )
4- Karşı cinsle çok ilgilendiğimden ders çalışamıyorum. ( )
5- Karşı cinsle ilişkimi kimseye söyleyemem. ( )
6- Arkadaşlarımın karşı cinsle ilişki kurmalarını kıskanıyorum. ( )
7- Karşı cinsle konuşurken sıkılıyorum. ( )
8- Kız-erkek arkadaşlığını ailem hoş karşılamıyor. ( )
9- Kız-erkek arkadaşlığını öğretmenlerimiz hoş karşılamıyor. ( )
10- Kız-erkek arkadaşlığını çevremiz hoş karşılamıyor. ( )
11- Arkadaşlarımın karşı cinsle ilişki kurmalarını hoş karşılamam. ( )
12- Kız-erkek karışık okumak istemiyorum. ( )
13- Karşı cinse güvensizlik duyuyorum. ( )


VI. 600 Para - Meslek ve Gelecekle İlgili Olanlar :

1- Ailem üst öğrenime devam etmemi istemiyor. ( )
2- Ailem arzu ettiğim mesleğe girmemi istemiyor. ( )
3- Ailem yoksul olduğu için ancak parasız yatılı okulda okuyabileceğim. ( )
4- Ortaokulu bitirince çalışmak zorundayım. ( )
5- Gelecek için henüz karar vermiş değilim. ( )
6- Gelecekte geziler yapmak istiyorum. ( )
7- Okulu bitirince ailem beni evlendirmek istiyor. ( )
8- Memur olmak istiyorum. ( )
9- Serbest meslek sahibi olmak istiyorum. ( )
10- Meşhur olmak istiyorum. ( )
11- Zengin olmak istiyorum. ( )
12- Siyasetle uğraşmak istiyorum. ( )





VII. 700 Kişilikle İlgili Olanlar :

1- Çok sinirliyim. ( )
2- Kuruntulu ve kaprisliyim. ( )
3- Kendimi yalnız hissediyorum. ( )
4- İçine kapanık birisiyim. ( )
5- Sıkılgan ve utangacım. ( )
6- Alınganım. ( )
7- Çok çabuk etki altında kalıyorum. ( )
8- Konuşurken çok heyecanlanıyorum. ( )
9- Konuşurken yanlış bir şey söylemekten korkuyorum. ( )
10- Sıkıntı ve bunalım içindeyim. ( )
11- kimseye açılmak istemiyorum. ( )
12- Çok hayal kuruyorum. ( )
13- Yalnız kalmayı istiyorum. ( )
14- İnsanları sevmiyorum. ( )
15- Nefret ettiğim birini öldürmek istiyorum. ( )
16- Uykuda geziyorum. ( )
17- Uyuyamıyorum. ( )
18- Kız olduğuma üzülüyorum. ( )
19- Erkek olduğuma üzülüyorum. ( )
20- Çirkin olduğuma üzülüyorum. ( )
21- İftihara geçmediğime üzülüyorum ( )
22- Herkesin beni sevmesini istiyorum. ( )
23- Kimse beni sevmiyor, onun için ölmek istiyorum. ( )
24- Rüyalarımdan korkuyorum. ( )
25- Ölümden çok korkuyorum. ( )
26- Kimsesiz kalmaktan korkuyorum. ( )
27- Kanser olmaktan korkuyorum. ( )
28- Kötü bir insan olmaktan korkuyorum. ( )
29- Sınıfta kalmaktan korkuyorum. ( )
30- Çok şık giyinmek istiyorum
31- Yoksulluk beni üzüyor. ( )
32- Zengin arkadaşlar yoksulları küçümsüyor. ( )
33- İçki kullanıyorum ( )
34- Sigara içiyorum. ( )
35- Kekeliyorum ( )
36-Tikim var ( )
37- Vücudumdaki bir organımın eksikliğinden kompleks duyuyorum. ( )
38- Sakat oluşuma üzülüyorum. ( )









































7- ANI DEFTERİ :

Kimi kişiler en gizli dilek, istek, sevinç ve üzüntülerini günü gününe anı defteri diye adlandırılan deftere yazmaktadırlar. Bu defter, bu tür kişiler için güvenilir, rahatlıkla içlerini dökebilecekleri bir sırdaş olmaktadır.

Anı defterleri, öğrencilerin iç dünyalarını öğrenmede oldukça yararlı olabilmektedir. Ancak; kişinin öznel ve karmaşık bir nitelik taşıyan iç dünyalarının çelişkilerini yansıtma ihtimali bulunan anı defterinden, herkes yararlanmaya kalkışmamalıdır. Bu defter, tam bir güven sağlandıktan sonra ve danışmanın izni ile rehberlik uzmanınca kullanılabilir.



8- ANKET :

Çoğu zaman idareci ya da öğretmenler, çocukla ilgili kişilerden onun hakkında bilgileri kısa zamanda toplamak isterler. Bu konularda her veli ile tek tek görüşmek çok zaman alır. Bunun yerine sorular bir liste haline getirilerek kişilere dağıtılabilir. Bunun adına da anket diyoruz. Anketler değişik amaçlarla hazırlanabilmektedir.

Çocuk hakkında anne-babasından anket yoluyla bilgi toplanırken, ankette şu tür sorular yer alabilir.

* Çocuğun kimliğini ve aileyi tanımaya yarayacak sorular olabilir. Örnek; Anne-babanın adı, doğum tarihleri, tahsil durumu vb.

* Anne-babanın gözünden çocuğun sahip olduğu özellikleri anlamaya yarayan sorular. Örnek; Çocuğun sağlık durumu, çalışma alışkanlıkları, kişiliği vb.

* Okulda yapılmakta olan veya yapılacak olan değişik çalışmalar hakkında velinin fikrini almaya yarayan sorular olabilir. Örnek; Okulda düzenlenmesini istedikleri etkinlikler veya yarışmalar, okulla ilgili gördükleri sorunların neler olduğu vb.

Ankette yer alacak sorular iki türde hazırlanabilir.

a) Açık Uçlu Sorular : Bu tip ankette soruyu yazıp altında yeterince boş yer bırakılarak kişiden görüşlerini buraya yazmaları istenebilir. Fakat bu tür soruları değerlendirmek güçtür.

Örnek :
Soru : Okulumuzun temizlik konusunda aksayan yönleri sizce nelerdir.

Cevap : ...
..




b) Kapalı Uçlu Sorular : Bunlar çoktan seçmeli test soruları gibidir. Anketi cevaplandırandan verilen şıklardan bir veya birkaç tanesini işaretlemesi istenir. Bu tip anketler, cevaplandıran ve değerlendiren kişi için oldukça kolaylık sağlar.

Kapalı uçlu soruların sakıncalı tarafı, cevaplandıran kişiyi sınırlandırmasıdır. Bu yüzden ankette, kapalı uçlu sorularla açık uçlu soruların birlikte kullanılması daha yararlı olacaktır.

Örnek : Çocuğunuz verilen ev ödevini kendi başına zamanında yapar mı?

a) her zaman b) çoğu zaman c) ara sıra d) asla







































OKULDAN KAÇMA İLE İLGİLİ ANKET


Değerli Öğrencimiz,

Bu anketin okul çalışmalarınızla hiçbir ilgisi yoktur. :Bu bir sınav değildir. Amacımız sizin sorunlarınızı ve bunların nedenlerini anlamak ve bu sorunlara çözüm yolları bulmaktır. Orunlarınızı anlayabilmemiz için, anketi dikkatle ve içtenlikle cevaplayınız.
Bu ankette 21 cümle yer almıştır. Bu cümlelerden hangileri sizin durumunuzu anlatıyorsa o cümlenin sonundaki ( ) işareti içine X işareti koyunuz. Sizinle ilgisiz bir yargıyı dile getiren cümleleri boş bırakınız.

Teşekkür ederiz.

SORULAR :

1- Okuldan sık sık kaçarım. ( )
2- Derslerime hazırlanamadığım günler çoğunlukla okuldan kaçarım. ( )
3- Okuldan kaçınca zamanımı ders çalışabileceğim bir yerde geçiririm. ( )
4- Okuldan kaçınca zamanımı bir eğlence yerinde geçiririm. ( )
5- Okula geç kalınca geri dönerim. ( )
6- Sevmediğim öğretmenlerin dersi olduğu günler okula gelmek istemiyorum. ( )
7- Devamsızlığımın nedeni çoğunlukla sağlığımın bozuk olmasındandır. ( )
8- Zor derslerin aynı günlerde toplanması okuldan kaçmama neden oluyor. ( )
9- Aldığım notu yeterli bulduğum zaman ikinci bir sınava katılmamak için
okuldan kaçarım. ( )
10- Sevmediğim derslerin olduğu günler çoğunlukla okuldan kaçarım. ( )
11- Okulu sevmediğim için okuldan kaçarım. ( )
12- Zevk için okuldan kaçarım. ( )
13- Dinlenmek için okuldan kaçarım. ( )
14- Bir sonraki gün olacak sınava hazırlanmak için okuldan kaçarım. ( )
15- Yakın arkadaşlarımla buluşup gezmek için okuldan kaçarım. ( )
16- Güzel bir filmi kaçırmamak için okuldan kaçarım. ( )
17- Kıyafetim yüzünden okula gitmediğim oluyor. ( )
18- Ailem, okula devamım konusunda ilgisiz kalıyor. ( )
19- Arkadaşlarımla anlaşarak birlikte okuldan kaçtığım oluyor. ( )
20- Devamsızlıktan doğrudan sınıfta kaldığım oldu. ( )
21- Okuldan kaçma yüzünden disiplin cezası aldım. ( )

Bunların dışında sizi okuldan kaçmaya zorlayan nedenler varsa aşağıya maddeler hainde yazınız.

1-.....
2-.....
3-.....




C- GÖZLEM VE GÖZLEME DAYANAN TEKNİKLER :


1- GÖZLEM :

Öğrencinin veya bir grubun davranışının oyun alanı, işyeri, sınıf, arkadaş ve aile çevresi gibi yaşadığı değişik ortamlarda bir süre izlenerek görülenlerin yazılması ve bunlardan yararlanarak bir yargıya varılmasıdır.
Öğrencinin olumlu veya olumsuz tipik yönleri tespit edilir.

Gözlem İki Türde Ele Alınabilir :

a) Rastlantısal Gözlem :

Önceden planlanmadığı halde öğretmen tarafından öğrencinin gösterdiği tipik anlamlı davranışın gözlenerek kaydedilmesidir. Burada önceden saptanmış bir amaç ve belirlenmiş bir plan yoktur.

b) Düzenli Gözlem :

Ne tür davranışların, ne zaman, kim tarafından, nerede, nasıl gözleneceğinin önceden planlanması sonucu gerçekleştirilen gözlemdir.

Her iki yolla yapılan gözlemde; öğrenci, doğal tepkilerinin yer aldığı ortamlarda gözlenmelidir.

Gözlemde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar :

*Yapılan gözlem öğrenciye fark ettirilmemelidir.

*Sistemli, düzenli bir gözlem yapılacaksa incelenecek davranışın tüm özelliklerinin bir listesi gözlem sırasında gözlemi yapan kişinin elinde olmalıdır.

*Gözlemci taraf tutmamaya, duygularını, kişisel eğilim ya da düşüncelerini gözleme katmamaya özen göstermelidir.

*Gözlemden elde edilen sonuçlar, zaman geçirilmeden ve yorumlanmadan not edilmelidir.

*Gözlemci, her şeyi gözlemek yerine, sadece anlamlı ve belirleyici davranışları gözlemelidir.

Gözlem Sonuçlarının Değerlendirilmesi :

Gözlem sonuçlarının değerlendirilmesi iki şekilde yapılmaktadır. Bunlardan biri, gözlemi yapan kişinin gözlem sonuçlarını betimlemesi, yani yorumlamasıdır.
İkincisi ise; r0;evetr1;, r0;hayırr1;, r0;bazenr1;, r0;varr1;, r0;yokr1; biçimlerinde kısa yoldan cevaplandırılabilecek sorularla oluşturulan gözlem sonuçlarının derecelendirme ölçeği üzerinde gösterilmesidir.
GÖZLEM LİSTESİ

Okul : Tarih :
Sınıf : Testi Uygulayan :


Evet Bazen Hayır
1- Arkadaşlarıyla oynadığı görülüyor mu? ( ) ( ) ( )
2- Genel olarak arkadaş gruplarıyla mı oynar? ( ) ( ) ( )
3- Arkadaşları kendisiyle oynamayı sever mi? ( ) ( ) ( )
4- Bir grubun başı olduğu görülür mü? ( ) ( ) ( )
5- Tenefüslerde ve diğer dinlenme zamanlarında sınıfta veya
bir köşeye kapanarak kendi kendine kaldığı oluyor mu? ( ) ( ) ( )
6- Arkadaşlarıyla konuşurken bağırır veya çok çekimser
davranır mı? ( ) ( ) ( )
7- Arkadaşları ile şakalaşır mı? ( ) ( ) ( )
8- Arkadaşları şakalarına cevap verirler ve şakalarını kabul
ederler mi? ( ) ( ) ( )
9- Şakaların sonu kavgaya veya tatsız bir duruma kadar
gider mi? ( ) ( ) ( )
10- Başkalarının yaptıklarını sık sık taklit eder mi? ( ) ( ) ( )
11- Arkadaşlarının hareketlerini taklit ederek onlarla
alay eder mi? ( ) ( ) ( )
12- Sınıf içinde her hangi bir akran grubunun veya çetenin
üyesi mi? ( ) ( ) ( )
13-Elebaşılık yaptığı görülür mü? ( ) ( ) ( )
14- Başkalarını körü körüne takip ettiği görülür mü? ( ) ( ) ( )
15- Başkalarına yardım etmeyi sever mi? ( ) ( ) ( )
16- Gerektiğinde başkalarından yardım almayı kabul eder mi? ( ) ( ) ( )
17- Kendinin olan bir araç veya gereci başkalarıyla paylaşmayı
sever mi? ( ) ( ) ( )
18- Kendinde olmayan bir şeyi arkadaşları kendine karşı
vermeye gönüllü davranırlar mı? ( ) ( ) ( )
19- Arkadaşları kendisiyle alay ettiğinde şikayetçi olur mu? ( ) ( ) ( )
20- Bir oyunda sıranın kendisine gelmesini sabırla bekler mi? ( ) ( ) ( )
21- Sınıfta bir şey dağıtılırken önce almak için hemen yerinden
fırlar mı? ( ) ( ) ( )
22- Arkadaşlarının hatalarını hemen şikayet eder mi? Veya
onların hemen yüzüne vurur mu? ( ) ( ) ( )
23- Başkalarının samimi tenkitlerinden rahatsız olur veya
kabullenmekte zorluk çeker mi? ( ) ( ) ( )
24- Başkalarının yaptıklarını küçük görür mü? ( ) ( ) ( )
25- Başkalarının oyuncaklarını ellerinden çekip alır mı? ( ) ( ) ( )
26- Başkalarının yaptıklarını kınar veya bozar mı? ( ) ( ) ( )
27- Oyunda veya grup çalışmalarında mızıkçılık yapar mı? ( ) ( ) ( )
28- Bir grup içinde çalışması istendiğinde bu grupta
çalışamayacağını söylediği oluyor mu? ( ) ( ) ( )
29- Töre dışı hareketleri oluyor mu? ( ) ( ) ( )
30- Sınıfın düzenine ve disiplinine uymadı zamanlar oluyor mu? ( ) ( ) ( )

2- OLAY YAZIMI :

Belli bir ortamda gözlenen öğrencinin anlamlı davranışlarının özlü ve nesnel bir biçimde betimlenmesine olay yazımı denir.

Yazılan olayın yorumlanması ve olaya ilişkin olarak önerilerde bulunulması gerektiğinde ön yargılardan uzak kalarak salt olaydan yola çıkılmalıdır.

Öğretmenler, sadece istenmeyen davranışların yazımı gibi bir eğilime kendilerini kaptırmamalıdırlar.

Olay yazımının yararlı olması için unutulmaması gereken bir nokta da gözlenen olayın zaman geçirilmeden yazılmasıdır.


OLAY YAZIMI FORMU


ADI :..... TARİH :....
SOYADI :.... YER :.....

DAVRANIŞ :..
..
..
..

DÜZENLEYEN :....


YORUM :.....
..
..


OLAY YAZIMI ÖZETLEME FORMU

ADI SOYADI :....... SINIFI :....
NO :....
TARİH YER GÖZLEMCİ DAVRANIŞ YORUM






3- DERECELEME ÖLÇEKLERİ :

Tabii şartlar altında yapılan gözlem sonuçlarının düzenli olarak saptanması amacıyla kullanılmaktadır.

Dereceleme ölçekleri, genellikle bir kişinin kişilik özeliklerini ya da belirli bir alandaki durumunun bir ölçüye göre değerlendirilmesini sağlamaktadır.

Dereceleme ölçeği geliştirmede kişinin hangi özellikleri derecelendirilmek isteniyorsa o özellikle ilgili yeterince soru cümlesi kullanılmaktadır.

Derecelemede Dikkat edilecek Noktalar :

* Dereceleme yoluyla az sayıda özellik değerlendirilmeye çalışılmalıdır. Bir listede fazla sayıda özellik değerlendirilince hata yapma ihtimali artmaktadır.

* Gözlenmiş olması beklenen davranışlar derecelendirme ölçeğinde açık seçik anlatılmalıdır.

* Derecelemeyi yapanlar, bilmedikleri dereceleri kesinlikle işaretlememelidir.

* Küme üyelerinin tümü bir özellik ya da nitelik bakımından değerlendirildikten sonra, ikinci bir özellik ya da niteliğin derecelendirilmesine geçilmelidir.

* Aynı özelliği birden çok kişi dereceleyince sonuç daha sağlıklı olmaktadır.

* Derecelemeyi ön yargılarının etkisinde kalmayan kişiler yapmalıdır.

Derecelendirme ölçekleri öğrenciye sınıf öğretmeni, okul rehber öğretmeni ya da bir başka yetkili tarafından veya öğrenci tarafından kendine uygulanabilmektedir.

Dereceleme yapıldıktan sonra sonuçlar r0;Dereceleme Ölçeği Sonuç Yazım Çizelgesir1; üzerinde gösterilir.

Çizelge üzerinde derecelemeler : Yetkin, Çok iyi, İyi, Orta ve zayıf şeklinde derecelendirilir. Bu derecelendirme yapılırken bir puan aralığı belirlenir. Bu puan aralığı dereceleme ölçeğinde yer alan soru sayısı kadardır.













MATEMATİK YETENEĞİNİ DERECELEME ÖLÇEĞİ


A- Sayı Kavramı (Sayı sisteminin yapısı ve dört işlemin temel işlevleriyle bunlar arasındaki ilişkiyi adlandırma).
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )

B- Problem Çözme Yeteneği.
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )

C- Sonucu Doğruya Yakın Bir Şekilde Kestirebilme.
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )

D- Zihinden Hesaplama.
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )

E- Çevresindeki varlıkların, eşyanın şekilleriyle görevleri arasındaki ilişkiyi sezme.
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )

F- Geometrik şekil ve cisimlerin alan ve hacimlerini hesaplayabilme.
1- Çok zayıf ( )
2- Zayıf ( )
3- Orta ( )
4- İyi ( )
5- Çok iyi ( )




DERECELEME ÖLÇEĞİ SONUÇ YAZIM ÇİZELGESİ ÖRNEĞİ


ÖĞRENCİNİN

ADI VE SOYADI D A V R A N I Ş L A R TOPLAM SONUÇ
1 2 3 4 5 6 7
...... 2 3 3 1 2 1 1 (8 r11;14) 13 Orta
...... 1 1 2 5 3 3 5 (15 r11; 21)
20 İyi
...... 3 3 4 5 5 3 2 (22 r11; 28) 25 Çok iyi
...... 1 1 1 1 1 1 1 (1 r11; 7)
7 Zayıf
...... 5 5 5 4 4 5 4 (29 r11; 35)
32 Yetkin
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .
...... . . . . . . . .





4- KİMDİR BU? TEKNİĞİ :

Bu teknikte öğrencilerden, kendilerinin ve arkadaşlarının toplumsal gelişimlerine ilişkin bilgi alınmaktadır.

Öğrencilerin, birbirlerini ve kendilerini nasıl gördüklerini, gerçekçi bir şekilde değerlendirip değerlendirmediklerini ortaya çıkarmaktadır.

Başka bir deyişle, kişinin kendisini nasıl gördüğü, başkalarını nasıl gördüğü ve başkalarının onu nasıl gördüğünü ortaya çıkarmaktadır.

r0;Kimdir Bu?r1; tekniğinde öğrencilere herkesin gözlemine açık, olumlu ya da olumsuz davranış özelliklerini içeren cümleler listesi verilmektedir. Öğrencilerden, durumları tanımlanan bu özelliklere uygun arkadaşlarının adlarını yazmaları istenir.

Kişinin kendisine yakıştırdığı özellikler ile başkalarının ona yakıştırdığı özelliklerin birbirini tuttuğu oranda kendini gerçekçi bir biçimde değerlendirdiği kanısına varılabilmektedir.

Kimdir Bu? Tekniğinin uygulanması ile her öğrencinin temel kişilik özellikleri, kendi arkadaşlarının gözlemlerinden yararlanılarak anlaşılmış olmaktadır. Ancak; bir kişinin belirtilen özelliğine r0;temel kişilik özelliğir1; diyebilmek için o özelliği grup çoğunluğunun o kişiye yakıştırmış olması gerekir.

r0;Kimdir Bu?r1; tekniğini değerlendirilirken, değerlendirme formatına sınıfın isim listesi yazılır. Öğrenciler anket formlarında hangi özellik için sınıftan hangi öğrenciyi işaretlemişse o öğrencinin belirtilen tasvirle ilgili hanesine bir ( / ) işareti konulur. Kendim diye işaretlediği özellikler için de ( + ) işareti konulur.






















KİMDİR BU ?

Adı Soyadı :.. Sınıfı ve Nor17;su :..
AÇIKLAMA :

Aşağıda sınıf arkadaşlarınızı tanımlayan sorular bulunmaktadır. Bu soruları dikkatle okuyunuz ve her soru sınıf arkadaşlarınızdan kimi ya da kimleri anımsatıyorsa, o sorunun karşısına o arkadaşınızın ya da arkadaşlarınızın adını ve soyadını yazınız. Eğer soru sizi tanımlıyorsa o sorunun karşısına r0;kendimr1; diye yazınız. Soru sınıf arkadaşlarınızdan kimseyi tanımlamıyorsa, o soruyu boş bırakınız.
Soruların yanıtlarını lütfen kimseye göstermeyiniz. Yanıtları yazmak için size yeterince zaman verilecektir. Teşekkür ederiz.
SORULAR :
1- En çok sevilen kimdir ?......
2- Hiç sevilmeyen kimdir?.....
3- Yardımsever?.......
4- Bencil kimdir?......
5- Sürekli arkadaşlarıyla birlikte olmaktan hoşlanan kimdir?..
6- Yanız ve utangaç kimdir?..
7- Nazik, kibar davranan kimdir?......
8- Her zaman kaba davranan kimdir?..
9- Adil davranan kimdir?......
10- Her zaman temiz ve düzenli olan kimdir?...
11- Temiz ve düzenli olmayan kimdir?...
12- Sevgiyi daima sevgiyle karşılık veren kimdir?....
13- Karşılıklı sevgiye değer vermeyen kimdir?..
14- Başkaları ile iyi geçinen kimdir?....
15- Başkaları ile sık sık kavga eden kimdir?.....
16- Şakacı ve neşeli olan kimdir?...
17- Şakadan anlamayan, alıngan kimdir?...
18- Hoşgörülü kimdir?.......
19- Herkesle alay etmeyi seven kimdir?.......
20- Sözünden, söyleyişinden hoşlanılan kimdir?.......
21- Sürekli gevezelik eden kimdir?.......
22- Her zaman görgülü davranan kimdir?...
23- Görgüsüzlük yapan kimdir?......
24- Özürlü arkadaşına karşı anlayışlı davranan kimdir?.......
25- Özürlü arkadaşına karşı anlayışlı olmayan kimdir?...
26- Okumaktan hoşlanan kimdir?..
27- Güncel basit konularla ilgilenen kimdir?.....
28- Başkalarına kolay boyun eğen, çabuk teslim olan kimdir?....
29- Lider, önder olan kimdir?..
30- En zekice buluşları yapan kimdir?...
31- En güç anlayan ve kavrayan kimdir?.....
32- Olaylar karşısında soğukkanlı davranan kimdir?.....
33- Olaylar karşısında çabuk heyecanlanan, telaşlanan kimdir?..
34- Sorumluluk duygusu güçlü olan kimdir?.....
35- Üzerine aldığı işi hemen her zaman savsaklayan kimdir?.....
Arkadaşınız sizi hangisine yazar?...

KİMDİR BU? TEKNİĞİ DEĞERLENDİRME ÇİZELGESİ



OKUL, SINIF :...... ÖĞRETMEN:..

S.NO ANILAN VE ANILMAYAN ÖĞRENCİLER Ö Z E L L İ K L E R ANILMA SAYISI KENDİM İLE UYMA SAYISI
ADI SOYADI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
T OP L A M





5- SOSYOMETRİ :

Sosyometri; grup içindeki bireylerin birbirine karşı olan sosyal mesafelerini belirlemeye ve grubun üyeleri arasındaki etkileşim örüntüsünü saptamaya yarayan bir tekniktir.

Bir öğretmenin öğrenciyi sosyal ilişkiler içinde tanımasını gerektiren durumlar vardır. Örneğin; sınıfta öğrencilerin oturma yerlerini belirlemek isteyen bir öğretmen, onların birbirlerine yakınlık derecelerini bilmek isteyebilir. Ya da bir grup çalışması yaptıracaksa, birbirine akademik yardım sağlayabilecek öğrencileri tanıma ihtiyacı duyabilir. Öğrencinin sınıftaki yeri, arkadaşları tarafından algılanış biçimi ve benimsenme derecesi onun okula uyumunun bir göstergesi olarak öğretmeni yakından ilgilendiren hususlardır.

Bazı öğrenciler, bulundukları grup içerisinde huzursuz ya da yalnız olabilirler. Böyle bir durum, öğrencinin okuldan soğumasına neden olabilir.

Bu tekniği uygulamadan önce, hangi amaçla ya da hangi türde bilgi edinilmek istendiğine karar verilmeli ve sosyometrik testte yer alacak sorular buna göre hazırlanmalıdır. Bir proje grubu oluşturulmadan önce hangi öğrencilerin birbirlerine akademik yardım sağlayabileceğini öğrenmek isteyen bir öğretmenin, sosyometrik ankette r0;en sevdiğiniz arkadaşınız kimdir?r1; diye soru sorması anlamsızdır. Bunun yerine r0;Projede kimlerle çalışmak istersinizr1; diye soru sorması uygundur.

Sosyometri Sonucunda Şu Cevaplara Ulaşılabilir :

1- Sınıfta bir bütünlük var mı?
2- Sınıfta kaç grup var?
3- Çok ve az istenenler kimlerdir?
4- Hiç istenmeyeler var mı? Varsa kimlerdir?
5- Hiç kimseyi istemeyen ve kendi alemlerinde yaşayanlar kimlerdir?
6- Kız ve erkek arkadaşlıklar ne durumda ve ne düzeydedir?

Sosyometri Sonucunda Grup Dışına İtilen Bireylere Şu Etkinlikler Yaptırılabilir

1- Sınıf İçi Etkinliklerde : Ödev hazırlama, rapor yazma, inceleme yapma, konu sunma gibi çalışmalarda öğrenciler bir araya getirilebilir.

2- Sınıf Dışı Etkinliklerde : Kol çalışmalarına katılma, okul derneklerinde görev alma, okul kooperatiflerinde çalışma, okul idaresine yardımcı olmak vb.

3- Okul Dışı Etkinliklerde : Spor, müzik çalışmalarında, gezi, eğlence, tiyatro vb. boş zaman değerlendirmelerinde bir arada bulundurulabilir.

Sosyometri değerlendirilirken en çok istenilene 3 puan, ikinci sırada istenilene 2 puan, üçüncü sırada istenilene 1 puan verilerek değerlendirme yapılır.





( ÖRNEK ŞABLON )



SOSYOMETRİK TEST ÖRNEĞİ



ÖĞRENCİNİN

ADI r11; SOYADI : TARİH : ....../....../...
SINIFI :
NOr17;SU :



( ÖRNEK TALİMAT ) : Sınıfınızda oturma düzeni yapacağız. Yanınızda oturmasını istediğiniz üç arkadaşınızın adı ve soyadını en çoktan en aza doğru sıralayınız.


1-.....
2-.....
3-.....




SOSYOMETRİ DEĞERLENDİRME ÇİZELGESİ



OKUL : ÖĞRETMEN : TARİH :



SINIF :



ADI SOYADI ADI SOYADI S E Ç İ L E N L E R

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
S E Ç E N L E R 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
1. Derecede Seçen
2. Derecede Seçen
3. Derecede Seçen
Hiç Seçmeyen
Toplam Puan




SOSYOMETRİ DEĞERLENDİRME ÇİZELGESİ



OKUL : ÖĞRETMEN : TARİH :



SINIF :



ADI SOYADI ADI SOYADI S E Ç İ L E N L E R

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
S E Ç E N L E R 1 2 1 3
2 1 2 3
3 1 3 2
4 3 2 3
5 1 3 2
6 2 1 3
7 2 1 3
8 2 3 1
9 1 3 2
10 1 2 3
11 1 3 2
12 1 3 2
13 3 2 1
1. Derecede Seçen 3 1 - 2 2 1 1 1 - 1 - - -
2. Derecede Seçen 1 - 2 2 - 3 1 1 - 1 2 - -
3. Derecede Seçen 1 1 1 1 1 1 1 1 3 2 1 - -
Hiç Seçmeyen 8 11 10 8 10 8 10 10 10 9 10 13 13
Toplam Puan 12 4 5 11 7 10 6 6 3 7 5 - -



alıntıdır

[volcano771]

BURADA BELİRTMEM GEREKEN BİR KONU VAR.

TEST / ANKET KİM DEĞERLENDİRECEK

SINIF REHBER ÖĞRETMEN // PSİKOLOJİK DANIŞMAN


REHBER ÖĞRETMEN TÜM ANKETLERİ İNCELER AMA SINIF REHBER ÖĞRETMENİNİN YAPABİLECEĞİ SAYISAL TOPLAMLARI (ÖRNEĞİN 3. MADDEYİ KAÇ KİŞİ İŞARETLEMİŞ YA DA VELİ KAÇ MADDE İŞARETLEMİŞ) İŞİNİ SINIF REHBER ÖĞRETMENİ YAPAR. REHBER ÖĞRETMEN VE SINIF REHBER ÖĞRETMENİ BİRLİKTE çocukların cevaplarını bireysel ve toplu olarak genel eğilimlerini kontrol edip başarısızlıkla ilgili ÖNLEMLERİ ALIR....


SAYGILARIMLA..