Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın Hayatı

[suzim]

Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın Hayatı





Pargalı Damat İbrahim Paşa (1493-15 Mart 1536) Kanuni Sultan Süleyman saltanatı döneminde 1523-1536 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Kökeni


[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...]



Bugün, Yunanistan’da kalan Parga yakınlarındaki bir köyde doğdu. Değişik kaynaklarda doğumunda Rum ya da İtalyan kökenli olduğu belirtilmektedir. Babası bir balıkçıydı.(İbrahim Paşa’nın anne ve babasını sadrazamlığı sırasında İstanbul’a getirttiği kayıtlara geçmiştir.) 6 yaşında korsanlar tarafından kaçırılarak Manisa’da satıldı. Kanuni şehzadeliği sırasında Manisa’da karşılaştığı ve arkadaşlık kurduğu İbrahim’i maiyetine aldı.
Yükselişi
Kanuni’nin maiyetinde idamına kadar geçirdiği yıllar boyunca onun yakın arkadaşı ve danışmanı oldu. Kanuni padişah olduktan sonra onunla birlikte İstanbul’a geldi ve Osmanlı Devletinde Sadrazamlık, Anadolu ve Rumeli Beylerbeylikleri ve Seraskerlik (1529-1536) dahil olmak üzere en üst düzeylerdeki görevlerde bulundu.


[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...]


Kanuni’nin Padişah olması ile birlikte ilk önce Hasodabaşılık görevine atanarak bu noktadan sonra kendi yetenekleri ve Kanuni ile aralarındaki sıradışı güven ilişkisi sayesinde hızla yükseldi.
1521′de Belgrad’ın Fethinde görev aldı. 1522′de Rodos seferine katıldı. 1523′te sadrazamlığa getirildi. 1524′te Kanuni’nin kızkardeşi Hatice Sultan ile evlendi. Mısır’da asayişi sağlamakla görevlendirildi ve kendisine Mısır Beylerbeyi unvanı verildi. Macaristan seferine katıldı ve Mohaç Savaşının kazanılmasında önemli rol oynadı.
Daha sonra Anadolu’daki Alevi-Türkmen isyanlarını bastırmakla görevlendirildi. Anadolu’da aldığı kanlı tedbirlerle isyanları sona erdirdi. I. Viyana Kuşatması ile sonuçlanan 2. Macaristan seferine katıldı. Avusturya İmparatorunu Osmanlı Sadrazamına eşit sayan 1533 tarihli İstanbul Antlaşması’nın müzakerelerini yürüttü. Safevilere karşı düzenlenen Irakeyn seferine katıldı. Tebriz’i aldıktan sonra Kanuni’nin kuvvetleri ile birleşti ve Bağdat’ın fethinde görev aldı.
İktidarı


[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...]



İbrahim Paşa’nın dönemindeki gücünü ortaya koyacak en önemli veri; Kanuni tarafından Seraskerlik makamına (Osmanlılarda önceleri seferdeki orduya kumanda eden vezir, sonraları da milli savunma bakanına verilen ad.) getirildiğinde İmparatorluğun o güne dek dört tuğla simgelenen gücünün yedi tuğa çıkarılması ve İbrahim Paşa’nın da altı tuğ taşımaya yetkili kılınmış olmasıdır. Kanuni’den eksiği sadece Hilafet tuğudur. Osmanlı imparatorluğunun o dönemde bilinen dünyayı şekillendiren dominant dış politikasının kontrolü tamamen İbrahim Paşa’nın elindedir. Ayrıca Avusturya İmparatoru Ferdinand da Avusturya – Osmanlı barış anlaşması sırasında İbrahim Paşa’yı eşiti tanımış ve Osmanlı İmparatorluğu nezdinde temsilcisi olmasını istemiştir.Venedik diplomatlarının İbrahim Paşa’ya Kanuni’ye atıfla “Muhteşem İbrahim” dedikleri kayda geçmiştir. Fransa ile yürütülen işbirliğinde önemli rolü vardır.
Hürrem Sultanın entrikaları ve Pargalı İbrahim’in ölmesi


[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...]


Mahidevran Sultan ve Hürrem Sultan’ın çocukları arasında sürekli bir gerginlik vardı. Kanuni’nin Manisa valisiyken evlendiği Mahidevran Sultan dan olma oğlu Mustafa, Karaman valiliği yapıyordu. Hürrem Sultan ise oğullarından birini tahta çıkarıp valide sultan olmak istiyordu. Pargalı İbrahim, Mustafa yanlılarındandı. 1536 yılında Kanuni tarafından boğdurularak öldürüldü.
13 sene sadrazamlık yapan ve Farsça, Rumca, Sırpça ve İtalyanca bilen İbrahim Paşa, bugün Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanılan İbrahim Paşa Sarayından başka, İstanbul, Mekke, Selanik, Hezergrad (Razgrad) İbrahim Paşa Camii ve Kavala’da Cami, Mescid, Mektep, Medrese, Zaviye, Hamam ve Çeşme gibi eserler inşa ettirmiş ve bunlara vakıflar tahsis ettirmiştir. Önemli bir sanat ve özellikle edebiyat hamisidir.

[suzy]

Pargalı da Hürreme kurban gitmiş.Ne kadınmış

[Amazon]

Pargalı Damat İbrahim Paşa hayatı süresince Kanuni ve diğer saltanat ferleri tarafından takdir gördüğü için Makbul İbrahim Paşa olarak anılmıştır. Ancak öldürülmesi ile birlikte Maktul İbrahim Paşa adı ile anılmıştır. Pargalı Damat İbrahim Paşa sanata, heykele ve batı medeniyetlerine olan merakından dolayı Frenk İbrahim paşa olarak da ünlenmiştir. Pargalı Damat İbrahim Paşa hayatı süresince Müslüman olmadığı, gizli Hıristiyan olduğu yönünde dedikodulara maruz kalmıştır.
Pargalı İbrahim Paşa bilindiği kadarı ile 1493 yılında doğmuştur. Günümüzde Yunanistan sınırları içerisinde bulunan Parga’da dünyaya geldiği için Pargalı İbrahim Paşa olarak anılmaktadır. 1536 yılında boğularak öldürülmüştür. 1520’li yılların başından öldüğü tarihe kadar Pargalı İbrahim Paşa Kanuni’nin Sadrazamlığını yapmıştır. Pargalı İbrahim Paşa hayatı boyunca Osmanlı siyasi, askeri ve toplumsal hayatında önemli rol oynamıştır.
Pargalı İbrahim Paşa aslen Rum ya da İtalyan aslılı olarak tahmin edilmektedir. Henüz 6 yaşında iken korsanlar tarafında kaçırılarak Manisa’ya getirilmiş ve dul bir kadına satılmıştır. Manisa’nın bilinen ailelerinden olan bu kadın Pargalı İbrahim Paşa’nın iyi bir eğitim almasını ve iyi yetişmesini sağlamıştır. O dönemde bir eyalet olan Manisa’yı şehzadeliği döneminde Kanuni yönetmektedir. Pargalı İbrahim Paşa Kanuni ile keman çaldığı sırada şehzadenin oradan geçmesi ile tanışmıştır. Pargalı İbrahim Paşa Kanuni’yi etkilemeyi başarmıştır. Şehzade Kanuni onu maiyetine alarak dostluk kurmuş ve ölüm emrini verdiği güne kadar maiyetinden ayırmamıştır. Pargalı İbrahim Paşa Kanuni ile tanıştıktan sonra hızlı yükselişi başlamış, Kanuni’nin tahta geçmesi ile birlikte Sadrazamlığa kadar yükselmiştir. Pargalı İbrahim Paşa ailesini sadrazam olduktan sonra İstanbul’a yanına aldırmış ve bu olay kayıtlara geçmiştir.

[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...] (15.8 KB (Kilobyte))

Pargalı İbrahim Paşa Kanuni döneminin en önemli ve güçlü figürlerinden biridir. Sadrazamlık görevi ile birlikte seraskerlik görevini de üstlenmiştir. Bu dönemde Osmanlı askeri rütbelerini ile yönetimsel rütbeler birlikte taşınmaktadır. Kanuni döneminde büyüyen devlet yapısı nedeni ile padişahlık ve Osmanlı devletini simgeleyen tuğların sayısı yediye çıkarılmıştır. Padişah bu dönemde 7 tuğ taşımaktadır. Her bir tuğ padişahın unvanlarından birini simgelemektedir. Pargalı İbrahim Paşa hayatının bu döneminde 6 tuğ taşımıştır. Tek eksiği hilafet tuğudur. Pargalı İbrahim Paşa Hatice sultan ile evlenmesi bir aşk hikayesinden çok Kanuni ile olan ilişkilerinin düzeyine işaret etmektedir. Her ne kadar bir kanıt ve gösterge olmasa da Pargalı İbrahim Paşa Hatice sultan ile evlenerek hızlı yükselişini daha da hızlandırmış olduğu tahmin edilmektedir. Pargalı İbrahim Paşa çok başarılı bir diplomattır. İstanbul anlaşması bunun en önemli göstergelerindendir. Bu anlaşma ile Avusturya Macaristan imparatoru Osmanlı sadrazamına yani Pargalı İbrahim Paşa’ya denk tutulmuştur. Fransa ile bu dönemde yürütülen siyasi işbirliği de Pargalı İbrahim Paşa’nın dış siyaset konusunda ne kadar marifetli olduğuna bir işarettir. Pargalı İbrahim Paşa uzun bir süre takip edilen Osmanlı dış siyasetine yön veren kişidir.

[Amazon]

Geride Bıraktıkları: İbrahim Paşa Sarayı, Sultanahmet, İstanbul.13 sene sadrazamlık yapan ve Farsça, Rumca, Sırpça ve İtalyanca bilen İbrahim Paşa, bugün Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanılan İbrahim Paşa Sarayından başka, İstanbul, Mekke, Selanik, Hezergrad (Razgrad) İbrahim Paşa Camii ve Kavala'da Cami, Mescid, Mektep, Medrese Zaviye, Hamam ve Çeşme gibi eserler inşa ettirmiş ve bunlara vakıflar tahsis ettirmiştir. Önemli bir sanat ve özellikle edebiyat hamisidir.

[Amazon]

Makbul lakabı; Kanûnî Sultan Süleyman'a yakınlığı ile bilinen Pargalı İbrahim Paşa, Sultan'ın güven ve sevgisini kazanmış ve devlet kademesinde tarihte pek az örneği görülen bir hızla yükselmesinden dolayı,
Maktul lakabı; Boğularak öldürülmesinden dolayı, Pargalı denmesi; günümüzde Yunanistan sınırlarında kalan Parga köyünde doğmuş olmasındandır. Frenk lakabı ise ; Sadrazamlığı zamanında Mitoloji de "Üç Güzeller" ismiyle bilinen heykel grubunu Budin'den Sultanahmed Meydanı'na getirtmesinden dolayı verilmiştir. Bu durum o devirde pek uygun karşılanmamış, hatta Şair Figani bu durumu beğenmeyenlerin adeta sözcüsü olarak şu beyiti yazmıştır ;
" Dünyaya iki İbrahim geldi
Biri put kırdı, biri put dikti " demek suretiyle İbrahim Paşa'yı hicvetmiştir.
İbrahim Paşa'nın hem özgeçmişini, hem kişiliğini, hem de devlete olan hizmetlerini anlatması bakımından en önemli kaynak; Lâtîfî 'nin Enîsü'l-fusahâ ve Evsâf-ı İbrâhim Pâşâ başlıklı risaleleridir.
[Burada konuyla ilgili link bulunmaktadır.Ancak üye olmadığınızdan size kapalıdır.. Üye Olmak için TIKLAYIN...] (7.7 KB (Kilobyte))

PARGALI İBRAHİM PAŞA'NIN KÖKENİ,
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN İLE İLİŞKİSİ VE YÜKSELİŞİ ;
Lâtîfî'nin sunduğu bilgilere bakılırsa, Şehzade Süleyman Manisa Sancak Beyi iken,çıktığı kır gezisinde bir kemençe sesi duyar, kemençeyi kimin çaldığını merak eder ve kemençeyi çalan kişi ile tanışmak ister. Karşısına getirilen kişi köle İbrahim'dir. Şehzade Süleyman, İbrahim'den son derece hoşlanmıştır ve zaman içerisinde meclisinin ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü İbrahim'i, sarayına sık sık davet etmeye başlamıştır. Bunun üzerine, İbrahim'i yetiştiren dul hanım, kölesini azad etmiştir. Böylelikle İbrahim, Şehzade Süleyman'ın maiyetine girmiştir. Prof.Dr.M.Tayyip Gökbilgin ise İslam Ansiklopedisinde verdiği bilgi de Kanuni Sultan Süleyman, İbrahim Paşa ile Küfe sancakbeyi iken tanıştığı tezini öne sürmüştür.
İbrahim Paşa'nın, Kanûnî Sultan Süleyman ile olan ilişkisi, onun yaşamının her yönünü belirlemiştir. Bunda, gerek askerî, gerek siyasi ve sanatçı kişiliği olsun, sultanın etki ve desteğinin büyük ölçüde belirleyici olduğunu görmek mümkündür. İncelenen kaynaklardan anlaşıldığı üzere, son derece hırslı bir kişiliği olan İbrahim'in, sultanla ilişkisinin, içsel bir boyutu olduğu kadar çıkara dayalı bir boyutu olduğu da gözardı edilmemelidir. Hammer, Osmanlı Devleti Tarihi'nde, "İbrahim'in etrafındakilere üstünlüğü, gençliği, seçkin terbiyesi, Padişah'ın kendisine olan teveccühü, her türlü rekabeti imkansız bıraktığını" belirtmektedir . Hammer'e göre, İbrahim'in üstün özellikleri nedeniyle Sultan Süleyman, onu kendisine ayrılmaz bir dost bellemiştir.
İsmail Hâmi Danişmend ise, İbrahim Paşa'nın Kanûnî Sultan Süleyman'la olan yakınlığının nedenini doğrudan irdelememektedir. Danişmend, İbrahim Paşa'nın bu hızla yükselişini onun özelliklerine değil, zekâsına, entrikacı oluşuna ve dalkavukluğuna bağlamaktadır.
İbrahim Paşa'nın hızlı yükşelişi, Koçi Bey Risalesi'nde de eleştirilmekte ve uygunsuz karşılanmakta hatta, o dönemde "âlemin ihtilaline" gösterilen nedenlerin başında sayılmaktadır.

İBRAHİM PAŞA'NIN GÖZDEN DÜŞMESİ VE İDAMI ;
Kimi kaynaklarda, İbrahim Paşa'nın elde ettiği ayrıcalıklar sonucunda, pek çok kararı kendi başına buyruk verdiği savında bulunulmaktadır.
İbrahim Paşa'nın çöküşüne ortam hazırlayacak dört temel unsurdan söz etmek mümkündür. Bunların ilki Paşa'nın iktidar hırsıdır ki, yabancı elçilerin İbrahim Paşa'yla görüşmelerine ilişkin hazırladıkları raporlarda bu açıkça bellidir
2. Hürrem Sultan'ın İbrahim Paşa'yı kendisine bir tehdit olarak görmesi,
3. Defterdar İskender Çelebi'nin idam edimesi,
4. ise İbrahim Paşa'nın Bağdat'ta görevi esnasında Serasker Sultan sıfatıyla ferman imzalamasıdır.
İbrahim Paşa'nın iktidar sarhoşluğuna ilişkin pek çok örnek sunmak mümkündür. Kendisini sonsuz bir yetkiyle donatan padişahın adına yaptığı görüşmelerde İbrahim Paşa, bu iktidar hırsını açıkça ortaya koymaktadır. Farklı yabancı elçilerin raporlarında bu duruma pek çok örnek bulunmaktadır. Buna en çarpıcı örnek, İbrahim Paşa'nın Ferdinand'ın elçilerine söyledikleridir.
" Bu büyük devleti idare eden benim; her ne yaparsam yapılmış olarak kalır; zira bütün kudret benim elimdedir: Memuriyetleri ben veririm; eyaletleri ben tevzî ederim; verdiğim verilmiş ve reddettiğim reddedilmiştir. Büyük pâdişah bir şey ihsan etmek istediği veya ettiği zaman bile eğer ben onun kararını tasdik etmiyecek olursam gayr-i vâki gibi kılınır; çünkü her şey harb, sulh, servet ve kuvvet benim elimdedir. (Uzunçarşılı)
Bu aktarımından anlaşıldığı üzere, genel kanı; Paşa'nın yönetimde çok etkin olduğu ve karar aşamasında tam bir yetkiyle donatıldığı yönündedir. Ancak İbrahim Paşa'nın kendisine, resmen sahip olduğu yetkilerin ötesinde bir konum biçtiği ortadadır
İbrahim Paşa'nın idamı bile ayrıcalıklıdır: Kanuni'yle birlikte akşam yemeği yedikten sonra Paşa, kendisi için sarayın harem dairesinde hazırlatılmış olan odada, âdet olduğu üzere başı vurularak değil, padişah soyundan olanlara -kanı akmasın gerekçesiyle- uygulanan biçimde boğularak öldürülmüştür. Galata'daki Canfeda Zaviyesine defnedilmiştir...


KAYNAKLAR ;
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı." Osmanlı Tarihi. Cilt 2".Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1983Ortaylı, İlber. " Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek s.151 " Timaş yayınları , İst.2006 Tezcan, Esma. " Pargalı İbrahim Paşa çevresindeki Edebi Yaşam " Bilkent Üniversitesi , 2004 Danişmend, İsmail Hâmi. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi. Cilt:2. İstanbul:Türkiye Yayınevi, 1971.
Gökbilgin, Tayyib. "İbrâhîm Paşa, Pargalı, Frenk, Makbûl, Maktûl". İslâm Ansiklopedisi. , 1949. 908-915
Lâtîfî. Enisü'l- Fusaha ve Evsaf-I İbrahim Paşa. Haz. Ahmet Sevgi. Konya: Selçuk Üniversitesi Yayınları, Ağustos 1986.